Daar ga je dan! Je mooiste pak aan en je overhemd perfect gestreken, op weg naar je sollicitatiegesprek. Je brief en curriculum vitae zijn aanleiding geweest om je uit te nodigen. ''Als het gesprek straks ook maar zo soepel verloopt, of zullen ze me gaan bestoken met allerlei lastige vragen?''
Het gaat in een sollicitatiegesprek om 2 belangrijke punten.
Ten eerste is het zaak om je kennis en vaardigheden op een goede manier over de bühne te brengen, zodat de ander overtuigd raakt van je geschiktheid voor de functie en toegevoegde waarde voor de organisatie. Ten tweede dient een sollicitatiegesprek leuk en constructief te zijn, zoals gesprekken met klanten of collega’s dat idealiter ook zijn. Dit geeft een prettige en herkenbare sfeer en alle gesprekspartners schieten er iets mee op. Een prettig en constructief gesprek blijft door het goede gevoel dat je eraan overhoudt, hangen.
Met het toepassen van onderstaande tips zul je meer controle over het gesprek ervaren en merken dat je een actieve en geïnteresseerde sollicitant bent, in plaats van een gewillig slachtoffer van een kruisverhoor. Wees met de toepassing van de tips wel zuinig en pas iedere tip niet meer dan enkele malen in een gesprek toe.
1. Wees nieuwsgierig
Laat hiermee zien dat je interesse hebt in de organisatie, de business en de mensen die er werken. Tevens komt dit erg leergierig over. Zorg dat je van tevoren tenminste 5 vragen voor jezelf hebt bedacht, schrijf ze vooral niet op. Als je ze uit het hoofd kent en zelfverzekerd brengt, komt dit zeker net zo voorbereid over. Probeer meer dan de helft van je vragen in het eerste half uur van het gesprek te stellen en bewaar er in ieder geval 2 tot het einde van het gesprek.
- Een te nieuwsgierige houding, met andere woorden; teveel vragen stellen, kan de indruk wekken dat je geen idee hebt bij welk bedrijf of voor welke functie je solliciteert.
2. Goede binnenkomer
Wees opmerkzaam, al vanaf het moment dat je onderzoek gaat doen naar de organisatie, het telefonische contact, maar ook bij het betreden van het terrein om tijdens de wandeling door het gebouw. Als je iets is opgevallen, maak hier gerust een positieve opmerking over.
- Kies een niet al te smaakgevoelig element uit; ‘wat prachtig dat limoengroene behang bij de receptie’. Niet iedereen zal het misschien zo mooi vinden. Het weer en het drukke verkeer onderweg vangen vanwege hun ongekende populariteit en simplisme ook niet heel veel applaus.
3. Pitch de pitch
In de eerste 20 minuten van het gesprek, zal degene die het gesprek voert, zichzelf voorstellen. Daarbij komen waarschijnlijk een aantal persoonlijke en professionele wetenswaardigheden naar voren, vaak genoeg vergezeld van een grapje. Dit is een mooi moment om een element uit het verhaal even aan te stippen en vooral begripvol te reageren of een vraag te stellen. ‘O u doet aan bergbeklimmen, dat lijkt me een geweldige ervaring’ of ‘U heeft 3 uur reistijd per dag en blijft toch in Nijmegen wonen, wat maakt deze stad zo bijzonder voor u?’
- Deze tip kan indien daartoe aanleiding bestaat, het beste hooguit 2 keer per gesprek worden toegepast. Anders ligt het gevaar op de loer als een enorme slijmbal te worden betiteld.
4. De praktijk uitlichten
Naast een aantal vragen die je over de organisatie, de business en de mensen kunt hebben, is het van belang de praktijk in jouw specifieke vakgebied aan te halen. Wat zijn de actualiteiten en wat zijn eventueel de plannen voor de nabij toekomst. Het laat je interesse zien en bovenal de wil om een duidelijk verwachtingspatroon gestalte te geven. Bovendien geeft het stof om op door te vragen. Hierdoor kun je tevens je kennis en inzichten laten zien over bijvoorbeeld de markt of nieuwe technologieën.
- Niet iedere organisatie laat bij het stellen van deze vraag het achterste van de tong zien en soms is gewoonweg weinig bekend. Ga in zo’n geval niet op jacht naar een antwoord met het risico de ander te irriteren. Het stellen van de vragen op zich is dan al voldoende. Vraag zeker door als hiertoe aanleiding bestaat.
5. Luister en vergelijk
In het gesprek komen, mede naar aanleiding van je goede vraagstellingen, een aantal zaken naar voren die iets zeggen over de organisatiecultuur, -structuur, de werkzaamheden en moeilijkheden die hiermee gemoeid zijn. Laat je hierdoor niet overrompelen, maar trek zinvolle vergelijkingen met zaken die je in eerdere functies bent tegengekomen. Stel je daarbij als gelijkwaardige gesprekspartner cq. businesspartner op. Vraag door en vervolg bijvoorbeeld met ‘dat is erg herkenbaar, in de organisatie waar ik de afgelopen 5 jaar heb gewerkt kwam dat ook voor dat…’
- Een slechte vergelijking toont te weinig raakvlakken, laat niet zien welk aandeel jij in de situatie of oplossing hebt gehad en zegt dus ook niets over jouw toegevoegde waarde of toegepaste competenties. Het wekt de indruk dat je vooral graag wilt meepraten.
6. Formuleer kort en krachtig
Sommige mensen zijn erg kort van stof, anderen weer erg lang. Tijdens een sollicitatiegesprek wil je graag zoveel mogelijk goede dingen vertellen, maar blijft de ander wel luisteren en ziet die mogelijkheden om te interrumperen en vragen te stellen. Hanteer hier de volgende vuistregel; probeer wat je wilt vertellen, in 4 regels samen te vatten. Geen zorgen over gemiste details, genoeg tijd om een en ander in de volgende 4 regels toe te lichten.
- Uiteraard hebben sommige punten meer stof nodig, maar probeer evenwel niet te lang aan het woord te zijn. Het gaat vooral om wat je zegt.
7. Verkoop je competenties
Je wilt in een sollicitatiegesprek natuurlijk niet vervallen in een opsomming van ‘ik kan dit goed en ik kan dat goed’. Vooral wanneer in het gesprek niet even duidelijk je belangrijkste competenties naar boven komen. Zorg dat je, mogelijk in combinatie met andere tips uit deze top 10, de STAR-methodiek zelf al toepast. Wat was je opdracht, in welke situatie en wat heb je gedaan om tot welk resultaat te komen. Vooral hetgeen dat je hebt ondernomen zegt iets over je competenties. Bijvoorbeeld; ‘Onder die omstandigheden een project leiden vraagt veel van je incasseringsvermogen, stressbestendigheid en organisatievermogen. Het is me erg duidelijk geworden dat daar mijn sterke kanten liggen.
- Beperk je, afhankelijk van de functie, tot 6 á 8 competenties en verspreid ze enigszins over het gesprek, anders lijkt het toch weer een opsomming te worden.
8. Flash-back
Tijdens het gesprek teruggrijpen op punten die eerder door de potentiële werkgever aan de orde zijn geweest, heeft veel positieve bij-effecten op het gesprek en de gesprekspartner. Ten eerste blijft duidelijk een rode draad zichtbaar en je laat zien dat je die hebt herkend. Ten tweede kunnen vragen waarvan je het idee hebt dat die nog niet helemaal waren beantwoord, extra inhoud geven. Ten derde laat het zien dat je betrokken bent bij het gesprek, goed hebt geluisterd en ook begrijpt waar het om gaat.
- Overmatig toepassen van de flash-back kan de indruk wekken dat je wat chaotisch door het gesprek heen-en-weer springt en je onzeker bent over of je wel volledig bent geweest ten aanzien van reeds gepasseerde gespreksonderwerpen.
9. Moduleren
Prettige gesprekspartners zijn diegene die zowel in hun bewegingen als in hun spraak enige dynamiek vertonen. We wisten al dat verschillende zithoudingen aannemen goed overkomt. Je stem kun je dusdanig moduleren dat hierin een gewenste dynamiek ontstaat. Het is aan te raden voor mensen met een vrij hoge stem om de eerste 5 minuten van de kennismaking en het gesprek met een lagere en rustigere stem te spreken. Voor mensen met een lage en rustige stem is het aan te raden een meer enthousiaste stem op te zetten. De gesprekspartner wordt hiermee onbewust even op het verkeerde been gezet en krijgt uiteindelijk beide kanten in een gesprek te zien.
- Het is wel van belang dicht bij jezelf te blijven en niet een soort geacteerde voice-over van jezelf te worden. Probeer een zo hoog of zo laag mogelijke stem te oefenen die nog heel natuurlijk voelt en klinkt en die wat seruezer of juister enhousiaster klink dan je standaard stemgeluid.
10. Resultaten en conclusies
Je punt te maken in een sollicitatiegesprek kan heel goed werken, vooral als het om plausibele conclusies en resultaten zijn die door jou als sollicitant worden neergelegd. Het leidt tot inzichten bij de ander en je kunt laten zien over welke kennis en inzichten je zelf beschikt. Op de grens van krachtig neerleggen ligt ook ongeloofwaardigheid op de loer. Ofwel, het aannemen van een ‘geloof me nou’ of ‘het is echt waar’ of ‘dat weet ik heel goed’ –houding. Wanneer je een eindresultaat of conclusie neerlegt, vouw je je handen open met de handpalmen naar je gesprekspartner toericht, alsof je het ‘op een blaadje’ geeft. Je zult dan een heel stuk geloofwaardiger overkomen.
- Leg niet voortdurend resultaten en conclusies op tafel bij je gesprekspartner, dat wekt irritatie, evenals het overmatig openvouwen van de handen, wat op den duur eveneens een ‘geloof me nou’ –houding kan weerspeigelen.
Dit artikel is geschreven door Sven Kieft van In-life Consultants
In-life Consultants is een bureau dat zich bezighoudt met training, coaching, assessments en advies voor bedrijven en particulieren. Wij bieden zowel maatwerk, alsmede in-company en open trainingen aan.
Onze specialisatie ligt in het ontwikkelen van opleidingstrajecten met impact, door een juiste samenstelling van elemenen die in combinatie, de werkzaamheid en rendement van opleidingen aanzienlijk verhogen.
