Trainen met paarden: verrassend, vernieuwend en effectief
Levensgrote spiegels zijn het. Paarden. Wie meer wil weten over zijn persoonlijke stijl van leidinggeven, over groepsdynamiek of overtuigingskracht, krijgt van een paard per ommegaande antwoord. Daarom gebruikt Wendela den Tonkelaar deze edele viervoeters bij haar trainingen. Omdat paarden je aan het denken zetten.
Zie maar eens een paard van vijf- a zeshonderd kilo in beweging te krijgen
Stap je onverwacht op een paard af, dan zal het schrikken. Pak je het kalm en zelfverzekerd bij de halster, dan is de kans groot dat het paard gemakkelijk doet wat je wilt. Spanning of besluiteloosheid herkent een paard snel. En zie dan de vijf- a zeshonderd kilo maar eens in beweging te krijgen. ‘Dan kun je sjorren tot je een ons weegt, maar je krijgt dat paard geen centimeter van zijn plek af’, zegt Wendela. Zij is expert op het gebied van deze bijzondere trainingen met paarden als inzet. ‘Het zijn verrassend confronterende trainingen, door het bijzondere feedbackmiddel’.
Wendela heeft een speciale opleiding gevolgd om deze trainingen te mogen geven. ‘Het is ongelofelijk hoeveel een paard kan vertellen over jezelf’, zegt ze. ‘Hoe kom je op anderen over? Wat straal je uit? Hoe pak je problemen aan? Maar ook: hoe ga je als groep te werk? Hoe worden besluiten genomen? Paarden laten het je in een oogwenk weten. Vaak maakt je brein een eigen voorstelling van de werkelijkheid. Mensen kunnen daarom enorm verrast worden door wat ze terugkrijgen van het paard. Paarden zijn net als wij nieuwsgierig, hebben behoefte aan vertrouwen en bevestiging en bezitten de wil om te leren. Dat uit zich in hun gedrag. Direct en herkenbaar. Zonder woorden, maar oh zo effectief.’
Wie is de baas?
Een voorbeeld uit de praktijk is snel gevonden. Een managementteam volgt deze bijzondere training. Omdat ze nog niet lang met elkaar samenwerken, is de sfeer enigszins rommelig. De directeur slaagt er niet duidelijk in richting te geven in de groep. Dat komt dan ook snel naar voren tijdens de sessie in de manege. Voor het paard is het niet duidelijk wie de baas is: er lijken meerdere kapiteins op hetzelfde schip. Dat is verwarrend voor het paard, dat zich daarom niet aansluit bij de groep. Echter nadat dit feit besproken is en de directeur nadrukkelijk steun en commitment krijgt van de MT-leden, komt de leidersrol duidelijker naar voren. De directeur geeft aan welke richting hij - letterlijk - met de groep op wil gaan. De groep volgt en het paard sluit zich probleemloos aan. Wendela: ‘Net als het paard had de groep kennelijk behoefte aan concrete leiding, eenuitgesproken richting door degene die daar verantwoordelijk voor is.’
Er zijn geen goede of foute oplossingen
Niet alleen in groepsprocessen is het gebruik van paarden erg effectief, ook voor het herkennen en ontwikkelen van individuele kwaliteiten komen ze van pas. ‘Ik kan iemand bijvoorbeeld vragen om een paard bij het touw te pakken en naar een bepaald punt te lopen. De manier waarop iemand dat doet, vertelt heel veel. Je kunt bijvoorbeeld het touw pakken en in één keer koers zetten naar het doel. Soms lukt dat, soms niet. Maar je kunt ook eerst even rustig kennismaken met het paard, het vertrouwen winnen en dan pas op pad gaan. Verder kies je er misschien voor om het touw kort en strak te houden voor maximale controle, of wil je liever wat meer ruimte geven aan het paard en het een beetje zijn eigen weg laten kiezen. En: loop je naast het paard of ga je voorop? Kijk je achterom of het paard wel meeloopt, of ga je er blindelings vanuit dat je gevolgd wordt?’
Sociale dieren
Er zijn geen goede of foute oplossingen. ‘Het gaat erom dat jouw bepaalde gedragingen en gewoontes duidelijk worden. Misschien ben je zo rustig en zelfverzekerd dat het paard automatisch doet wat je wilt. Maar misschien krijg je een heel andere reactie dan je verwacht. Dat kan in beide gevallen iets zeggen over de manier waarop je andere sociale ‘dieren’ - je collega’s bijvoorbeeld - aanstuurt of benadert. Als je onzeker bent, zal een paard dat intuïtief bespeuren en daar ook naar reageren. Door niet mee te werken, of je te negeren. Het is hoe dan ook leerzaam en verhelderend, omdat de ervaring zo goed is terug te koppelen naar je dagelijkse handelen.’
Een voordeel van werken met paarden boven bijvoorbeeld een rollenspel, is de directheid. Wendela: ‘Bij een rollenspel ben je afhankelijk van de ander; de manier waarop je tegenspelers met hun rol omgaan, beïnvloedt het effect van de aanpak. Een paard spéélt geen rol. Als je je gedrag verandert, reageert het paard daarop. Dat is mooi, maar ook confronterend. Je kunt het effect van jouw gedrag niet afschuiven op de ander.’
Sterke impact
Trainen met behulp van paarden is niet alleen heel bijzonder en verrassend, maar heeft bovendien een sterke impact op hoe mensen binnen organisaties met elkaar omgaan. ‘De meeste mensen hebben geen ervaring met paarden. Dus om te beginnen moet je al een onbekende drempel over’, zegt Wendela. ‘Misschien ben je zelfs een beetje bang of minimaal onwennig. Je moet dus al gauw iets overwinnen, zelfs voordat je aan de werkelijke training toe bent. Ik maak het regelmatig mee dat mensen al veel voldoening en vertrouwen opdoen door alleen al mee te doen. Dat vind ik ook het mooie van deze aanpak. Je heeft vrijwel altijd een echte succeservaring mee.’
Paardentrainingen zijn nog heel zeldzaam in Nederland. In de VS worden paarden al veel vaker ingezet, ook bij psychotherapie. Wendela heeft opleiding gevolgd in verschillende stromingen van het uit Amerika afkomstige natural horsemanship. Kort gezegd gaat het daarbij om de intuïtieve, gevoelsmatige samenwerking tussen mens en paard. ‘Het is een prachtige vorm van ervaren leren, het is vernieuwend, geeft een heel mooie band met de natuur en het is een onconventionele aanpak.
Dit artikel is geschreven door Peter van Vleuten en blooming
Groei en vernieuwing ontstaan door een focus op talent. Als iedereen in de organisatie doet waar hij goed in is en op de juiste plek zit, komen organisaties tot bloei. blooming verzorgt maatwerktrainingen om die verandering tot stand te brengen. Bij mensen, teams en organisaties.
