Persoonlijke ontwikkeling staat in de top 3 van het verlanglijstje Secundaire Arbeidsvoorwaarden van de moderne professional. Het gangbare beeld is dat je niet zonder kan. Of dat het je helpt om slimmer te worden of promotie te maken.
Het beeld van ontwikkeling
In mijn trainingen krijg ik het idee dat mensen een slecht beeld hebben van wat het is om je te ontwikkelen. Hoe werkt het? Waartoe leidt het? Waarom zou je het doen?
Ontwikkeling betekent letterlijk het jezelf ontdoen van wikkels. Onder de wikkels kijken. Stel jezelf voor als een geheel van wikkels, laagjes met aan de buitenkant “zichtbaar gedrag”. Wat tref je dan bij ont-wikkeling zoal aan?
Onder zichtbaar gedrag zitten (dat vond MacClelland al met zijn beroemde ijsberg) oude emoties, verborgen overtuigingen, gedachten, thema’s, symbolen, triggers, verdedigingsmechanismen, herinneringen, drijfveren, oud zeer, mentale littekens etc. Wikkels ergens om heen doen hebben we allemaal nodig gehad om met onprettige situaties te dealen. Wikkels staan in het teken van OVERleven en maken je in feite ‘dikker’, omdat je je eigen kern (je “zelf”, authenticiteit, voedende bron) gaat afschermen.
Ont-wikkeling betekent dan dat je terug wil naar wie je bent en dus achter je wikkels gaat kijken. Dat is altijd een confronterend proces, je hebt ze immers niet voor niets aangebracht. Op een gegeven moment lopen we stuk met ons overlevingsgedrag. We gebruiken in feite een in het verleden aangeleerde gedragsstijl om nieuwe problemen het hoofd te bieden. Dat is niet effectief. Die chef die niet naar je luistert lijkt weliswaar op je vader, maar hij is het niet.
Gewoontes van vroeger
Ook de setting is anders. Situaties die in het heden druk opleveren herinneren ons onbewust automatisch aan situaties (veelal uit onze kindertijd) die hierop leken. Daarmee activeren ze gedrag wat we toen als effectief hebben ervaren. Als kind grijp je echter vooral naar kind-vaardigheden; gedogen, doorstaan, het liefste meisje gaan zijn, vermijden. Nu, als volwassene geconfronteerd met een situatie die ons hieraan doet denken, vragen ze vaak om een nieuwe coping stijl met volwassen vaardigheden (bijv. het aangaan en aanpakken, doorzetten, voor jezelf opkomen).
Ergens in ons volwassen leven gaan we allemaal wel op enig vlak “onszelf tegen komen” en worden we geconfronteerd met oud zeer, opgeroepen in het heden. Je besluit om je te gaan ont-wikkelen staat vast. En dan...
Mensen die om ontwikkeling vragen zijn nieuwsgierig naar wat er nog meer in hen zit. Of ze lopen juist tegen een muur op en kunnen niet verder. Ont-wikkeling wordt dus vaak gestart vanuit een voelbare pijn of een sluimerend /manifest verlangen.
Ontwikkeling kan dan inzicht geven in de oude vertrouwde coping stijl; waarom handel je onder druk zoals je doet? Je wikkelt jezelf af en kijkt wat er tevoorschijn komt; dunner worden. Zodra je in staat bent om dat te herkennen, plaatsen en erkennen kun je een groeispurt maken. Dat heeft dan alles te maken met keuzes maken die (beter) bij jou en je huidige en toekomstige situatie passen. Zodra je aan je onbewust gedrag (script) kan ontsnappen door een nieuwe hedendaagse versie te schrijven (nieuwe copingstijl), kun je weer kiezen hoe je je toekomst wil invullen. Als je maar genoeg weet te kiezen dan heb je regie over je leven en ligt in principe alles voor je open. Mits je dat wilt en jezelf committeert.
Je gaat dan van overleven/geleefd worden naar zelf leven.
Beantwoord je vragen
Ontwikkeling is een oplossing voor tal van vragen. De vraag bijvoorbeeld “wat wil ik in mijn loopbaan” wordt vaak ingevuld door te kijken naar kernkwaliteiten, voorkeuren, drijfveren etc. Echter, mijn stellige overtuiging is dat zolang je die vragen vanuit je huidige “ingewikkeld-zijn” beantwoordt, is er teveel ruis om vanuit je authentieke ik tot een verantwoorde keuze te komen. Dan blijft persoonlijke ontwikkeling een modekreet met minimaal rendement. Hooguit een nieuwe vernislaag aan de buitenkant.
Jezelf ontwikkelen betekent veel meer dat je bereid moet zijn om te ontmoeten en erkennen wat er onder je wikkels vandaan komt. Dat is altijd een pijnlijk proces, maar uiteindelijk wacht de bevrijding van die “ik” die aan de voet staat van je “zelf” en die wacht om gezien te worden.
Degenen die bereid zijn tot deze kern te gaan noemen we ontwikkelde mensen die vervolgens kiezen voor regie nemen over hun leven, met of zonder tegenslag.
Degenen die het in eerste instantie aangaan maar onderweg terugschrikken voor de nare ervaringen die ze tegenkomen, vluchten weer in een onbewust automatisch “over”-leven.
En de laatste categorie: zij die stiekem weten dat er iets naars onder de wikkels vandaan komt…deze mensen verlangen te weinig en hebben ook te weinig pijn om zichzelf wakker te roepen. Deinend op de golven van wat anderen over hen besluiten dobberen ze “geleefd” richting hun eigen toekomst. Of tegen de stroom in zijn zij slachtoffer van hun eigen verouderde gedragsregels en realiseren ze een ontzettend succesvol leven…om er vervolgens achter te komen dat dit andermans leven is.
Het lijkt , op deze manier terugkijkend, alsof er in feite geen ontsnappen mogelijk is aan persoonlijke ontwikkeling. Ik begrijp die top 3 wel!
Dit artikel is geschreven door Pep Degens:
Pep maakt graag dingen los en helpt uiteraard altijd weer bij het
herkaderen, helen, repareren. In het algemeen geldt dat je in de ZEKER rustiger en krachtiger wordt, met minder verdediging & angst en meer regie, opener en zelfverzekerder. Pep's uitgangspunt is dat het leven per definitie vol is met kwetsing en teleurstelling en dat het de kunst is hiermee om te gaan. Anders wordt je wereld alsmaar kleiner en leef je vanuit pijnvermijding. Pep garandeert elke deelnemer persoonlijke aandacht (met altijd een of meer persoonlijke oefening(en)) en resultaat in een krachtige afwisselende training, die zowel als persoonlijke check-up dan als springplank naar groei kan dienen.
Naar de website van Zekerbijpep.
