U heeft het vast wel eens meegemaakt: U probeert uw Duitse gesprekspartner iets duidelijk te maken, maar de boodschap lijkt niet aan te komen. Het is zeer aannemelijk dat u vanwege de vele schijnbare overeenkomsten tussen beiden talen niet de juiste woordkeus heeft gemaakt, ten gevolge waarvan u of een onbegrijpelijke zin heeft geformuleerd of zelfs iets hebt gezegd, wat u in het geheel niet bedoelde. Bij deze valkuil tussen talen gaat het om zogeheten ‘Valse Vrienden’ resp. ‘Falsche Freunde’.
De Nederlandse en Duitse taal komen sterk met elkaar overeen, omdat zij beide van dezelfde oude Germaanse taalgroep - te weten het Indo-Germaans - afstammen. De Duitse taal heeft zich door verschil in cultuurcontact echter geheel anders ontwikkeld dan het Nederlands, dat door kolonisatie, ontdekkingsreizen en overzeese handel met veel meer andere talen in contact kwam, terwijl Duitsland geografisch redelijk ingesloten was. Heden ten dage bestaan er dan ook duidelijk taalverschillen tussen de eens nauw verwante talen. Toch ontdekt men in dagelijks contact nog vele overlappingen en gelijksoortige woorden, die vaak echter een geheel andere betekenis hebben.
Valse vrienden
Valse vrienden zijn over het algemeen qua vorm of klank gelijke of gelijksoortige woorden, die in de andere taal een geheel andere betekenis hebben. Denkt u bijvoorbeeld aan het Duitse ‘Wie’ en Nederlandse ‘wie’. Wanneer u een Duitser vraagt: ”Wie sind Sie”, zult u waarschijnlijk niet het antwoord krijgen dat u verwacht, namelijk iets in de trant van: “Prima, danke”. U heeft namelijk gevraagd ‘hoe het met de desbetreffende persoon gaat’.
Wanneer u bovendien aan het eind van een telefoongesprek “Wir bellen” zegt, zult u verwarring bemerken bij de persoon aan de andere kant van de telefoonlijn. U heeft hem namelijk gezegd, dat u zult blaffen.
Andere voorbeelden
Verdere voorbeelden zijn ‘slim’ en ‘schlimm’, dat erg betekent. Ook wanneer men het over uw goede ‘Bahn’ heeft tegen een Duitser, zal deze hiervan een geheel ander beeld hebben uzelf, aangezien ‘die Bahn’ de spoorwegen zijn.
En een goedbedoeld compliment over het nette/opgeruimde bureau bij binnenkomst in het kantoor van uw Duitse gesprekspartner als “Sie haben ein nettes Büro” kan tot verwarring leiden. U heeft hem dan namelijk medegedeeld dat u zijn kantoor (bureau=Schreibtisch/ kantoor=Büro) erg aardig vindt.
Van dergelijke kleine, maar soms pijnlijke talige misverstanden bestaan er in intercultureel contact tussen Nederlanders en Duitsers, vanwege de taalkundige overeenkomsten, helaas erg veel. Het is moeilijk deze volledig te vermijden, maar zolang u zich van dergelijke talige overlappingen bewust bent, begrijpt u mogelijk ontstane verwarring of stagnatie van het gesprek en kunt u hierop inspelen door nogmaals te benadrukken dat u een voor u vreemde taal spreekt en kunt u onduidelijkheden gezamenlijk proberen te vermijden, doordat uw gesprekspartner zich hierdoor ook van deze talige valkuilen bewust wordt en tussendoor om bevestiging van het gezegde kan vragen door uw uitspraak te herhalen en confirmeren. Hierdoor worden vele misverstanden met mogelijk grote financiële gevolgen voor u en/of uw bedrijf voorkomen.
Bewustwording
Bewustwording en competenties verwerft u echter niet automatisch. Hiervoor is een bepaalde input benodigd van mensen die zeer goed thuis zijn in de materie van dergelijke talige kwesties. Seminars kunnen u in die zin erg goed op weg helpen, aangezien u zich als deelnemer één of meerdere dagen samen met andere geïnteresseerden intensief met het probleemgebied bezighoudt.
De docent zal trachten uw bewustzijn van valkuilen, struikelblokken en onderliggende (cultuur)verschillen te vergroten, terwijl u deze theorie zelfstandig aan voorbeelden uit uw praktijk (terug) kunt koppelen. Bovendien leert u ook van ervaringen van andere cursisten en geven seminars u de mogelijkheid uw netwerk uit te breiden.
Dit artikel is geschreven door Kiona Jansen en Marlies Komorowski van de Nederlands-Duitse Handelskamer
De voornaamste taak van de Nederlands-Duitse Handelskamer (DNHK) is het bevorderen en ondersteunen van de Nederlands-Duitse zakelijke betrekkingen. Precies dat doet de DNHK nu sinds 
meer dan 100 jaar. Per jaar biedt de Handelskamer meer dan 40 seminars in kleine groepen van maximaal 15 deelnemers en met meer dan 70 partners en docenten. De DNHK werkt in het kader van de seminars onder meer samen met gerenommeerde culturele trainers, advocatenkantoren en belastingadviseurs.
Another interesting misunderstanding (though the other way around) can be caused by the German term "gut klar kommen", e.g. "ich komme gut mit ihm klar". This should be translated as "ik kan goed met hem opschieten" and NOT "ik kan goed met hem klaar komen" ;-)