Publieke Aandeelhouders

De professionele aandeelhouder speelt een steeds grotere rol bij belangrijke beslissingen binnen de private onderneming en zoekt steeds vaker de dialoog met andere stakeholders. De consequentie hiervan is dat de aandeelhouder in toenemende mate wordt gevraagd verantwoording af te leggen over zijn handelen. Organisaties als pensioenfondsen, vermogensbeheerders en private equity funds ondervinden dit aan den lijve.

Voor publieke aandeelhouders is het niet altijd duidelijk waarom zij voor het aandeelhouderschap gekozen hebben. Tot op heden leggen overheden nog maar mondjesmaat verantwoording af over hun beslissingen in hun rol als publieke aandeelhouder. De strategie en financiering van de onderneming waarin wordt geparticipeerd, worden niet zelden voor kennisgeving aangenomen. De verdeling van de risico's tussen private en publieke partijen zijn niet altijd evenredig verdeeld. Met name voor overheden valt er veel te winnen wanneer zij hun deskundigheid als publieke aandeelhouder vergroten.

De Erasmus Universiteit Rotterdam heeft daarom besloten een Programma voor Publieke Aandeelhouders aan te bieden om de publieke aandeelhouder te ondersteunen bij het aangaan en vervullen van zijn aandeelhoudersrol.

Module 1 Onderneming en Maatschappij: de keuze voor het aandeelhouderschap

1e blok De ontwikkeling van de publieke onderneming tot op heden

• De plaats van de onderneming met publiek belang vroeger en nu
• Het verschil tussen vennootschappelijk en publiek belang
• Wat is het aandeelhoudersbelang van een overheidsaandeelhouder
• Hoe acteert een door een publieke organisatie voorgedragen lid in de Raad van Commissarissen in relatie tot die  organisatie
• Het borgen van publiek belang: contracteerbaarheid, falen van de marktwerking
• De verschillende ondernemingsvormen en de gevolgen voor de aandeelhouder
• De invloed van de veranderende corporate governance (Tabaksblat en wat daarop volgt)

2e blok: Nieuwe samenwerkingsverbanden

• Vormen van samenwerking, contractueel en/of institutioneel, publieke oogmerken
• Maatschappelijke onderneming
• De publieke governance van Publiek-Private Samenwerking (PPS)

Module 2: Juridische zaken en ethiek

1e blok: Taken en bevoegdheden

• Welke mogelijkheden (modellen) zijn er voor de scheiding van rollen (onderneming, ambtenaren, wethouder/gedeputeerde, Raad)
• Vormgeving “checks & balances”
• Taken en bevoegdheden van de aandeelhouder (Raad van Bestuur en Raad van Commissarissen)
• De toezichtsketen: horizontaal en verticaal toezicht

2e blok: Ethiek

• Integriteit
• Onafhankelijkheid
• Remuneratie
• Ethisch/groen/duurzaam ondernemen

Module 3: Strategie en Finance

1e blok Strategie van de onderneming

• De rol van de overheidsaandeelhouder bij het bepalen van de strategie: de mogelijkheden tot interventie. Hoe actief/activistisch moet die rol zijn?
• De wisselwerking tussen rendement op vermogen en de tarieven voor de burger
• Gevolgen van beperkte concurrentie: monopolies, netwerken
• Het risicoprofiel van de onderneming en de gevolgen van strategiewijzigingen
• Risico’s voor de publieke aandeelhouder als gevolg van het gedrag van de onderneming:  beleidsriscico’s, financiële risico’s, belangentegenstelling, politieke (afbreuk)risico’s
• De informatie waarover een aandeelhouder moet beschikken

2e blok Finance

• Het onderkennen van het belang van Finance voor het goed functioneren van de onderneming
• Cash flow analyse
• Verschillende financieringsinstrumenten en structuren
• Arrangementen met kapitaalverschaffers
• Dividendbeleid, inkoop van aandelen

Module 4 De publieke aandeelhouder en haar politieke omgeving

1e blok Transparante Overheid

• Periodiek evalueren van de deelnemingen (aangaan, continueren, afstoten)
• Afleggen van verantwoording over het gevoerde aandeelhoudersbeleid (stemgedrag) aan het democratisch gekozen orgaan en derden
• Omgaan met publiciteit

2e blok De politieke organisatie van de overheid

• Mandatering
• Borgen van kennis van muterende bestuurders-aandeelhouders
• Dubbele petten problematiek
• Modellen voor de scheiding van rollen
• Aansprakelijkheidsrisico’s

3e blok Aandeelhoudersstrategie

• Strategie van de aandeelhouder ten aanzien van de deelneming zelf
• Samenwerking met andere aandeelhouders
• Voorbereiding aandeelhoudersvergadering
• De aandeelhouderscommissie
• Exit-strategie

Het Programma voor Publieke Aandeelhouders richt zich op gedeputeerden, burgemeesters, wethouders en ambtenaren. Men treedt op als aandeelhouder in de publieke sector, heeft een beleidsvoorbereidende functie of is betrokken bij financiële participaties. U heeft minimaal een HBO werk- en denk niveau, alsmede ervaring in een aandeelhoudersrol.