Bodem en ruimtelijke ordening

Hoe lever ik als bodemdeskundige proactief een bijdrage aan de ruimtelijke planvorming?

• Wet en regelgeving
• Bewust nadenken over rol
• Hoe bodem insteken in RO-proces
• De eigen Bodemagenda

Inhoud en resultaat

Jarenlang was ‘de bodem’ de grote afwezige bij discussies en beslissingen over de inrichting van de ruimte. Dat moet en dat kan anders. In 2003 stond in de Beleidsbrief Bodem dat gemeenten en provincies bij ruimtelijke ordening en inrichting bewuster rekening moeten houden met de bodem. Nadien werd deze boodschap keer op keer herhaald zowel in Europese als in Nederlandse beleidsstukken. De uitdaging is het optimaliseren van het bodemgebruik in evenwicht met de natuurlijke en kwetsbare functies van de bodem.
Maar hoe geef je als bodemdeskundige invulling aan deze nieuwe verbrede opgave? Het gaat niet langer om de bodem ‘an sich’, als wel om de bodem in zijn ruimtelijke context. Naast chemische aspecten is het noodzakelijk om ook de economische, sociaal-culturele en ecologische waarden van de bodem in te brengen bij ruimtelijke ontwikkelingen. Voor daadwerkelijk resultaat moet je ook opereren buiten de ‘veilige’ bodemwereld: proactief de ruimtelijke arena in.

Na afloop van de cursus bent u in staat om met verve invulling te geven aan de proactieve rol van bodemdeskundige in de ruimtelijke planvorming. Het gaat hierbij om:
• een nieuwe roloriëntatie: meedenken over kansen en duurzaam bodembeheer
• een offensieve bodemstrategie: van ad hoc bodemkennis naar een geïntegreerde visie op de ondergrond
• het informatiefundament: kennis over het ruimtelijke planstelsel, ruimtelijke planprocessen en ruimtelijke planningsinstrumenten

WerkwijzeDe cursus bestaat uit een mix van theorie en praktijkverhalen die worden afgewisseld door het interactief werken aan een praktijkcase. Naast een voortdurend leereffect tijdens de cursus bouwen de deelnemers ook aan kennisnetwerk tussen de deelnemers dat ook na  de cursus een bron van inspiratie kan zijn

DoelgroepDe cursus is bedoeld voor medewerkers die werkzaam zijn op het gebied van bodembeleid, zoals:
• milieu(beleids)medewerkers van gemeenten, provincies en rijk
• milieuadviseurs en bodemspecialisten bij advies- en ingenieursbureaus

Cursusleiding en docenten

• drs. ing. H. (Henk) Werksma, adviseur gebiedsontwikkeling, H2ruimte, Delft
• ir. S.Y.M. (Sjoerd) Andela, Hoofd Bodem, gemeente Haarlem
• drs. R.L. (Ron) Nap, senior milieuadviseur, gemeente Apeldoorn
• dr. ir. R. (Roelof) Westerhof, senior beleidsadviseur bodem, Royal Haskoning

Programma

Dag 1

Cultuurvergelijking ruimtelijke ordening en milieu
• Rol van bodem in RO: van hoofdrol naar figurantenrol
• Cultuurverschillen: overbruggen van denk- en werkwijzen

Systeem van de ruimtelijke ordening
• Planologische denkwijze (o.a. facetplanning / ruimtelijke planstelsel / ruimtelijke kwaliteit)
• Gebiedsontwikkeling: planologie in de 21e eeuw
• Slotbeschouwing: gebiedsontwikkeling en nieuwe WRO als kans

Beleidsopgave voor de bodem in relatie tot ruimtelijke ordening
• Beleidsbrief bodem
• Beleidsbrief RO ondergrond
• Landsdekkend beeld bodemkwaliteit
• Invulling van de grotere beleidsruimte
• Gebiedsgericht beleid

Planningsproces van de ruimtelijke ordening
• Kenmerken en fasen in het planningproces
• Lagenbenadering
• Juiste moment, bijdrage en vorm

Workshop 1
Op basis van een concrete ruimtelijke planningsopgave voor stedelijke herinrichting gaan deelnemers een gebiedsverkenning en actorenanalyse uitvoeren.

Dag 2

De bodemagenda
• Waarom en wat is een bodemagenda?
• Hoe stel je ambities voor het bodembeleid vast?
• Welke methodes kun je gebruiken?
• Hoe definieer je samenhang met ruimtelijke ordening?
• Hoe kun je een stappenplan opstellen (de juiste actie op het juiste tijdstip)?
• Hoe ziet je eigen stappenplan eruit?

Workshop 2
Opstellen van bodemprogramma en bodemmaatregelen
Gebiedsspecifieke aanpak
• Van generieke naar gebiedsspecifieke randvoorwaarden
• Concrete invulling lagenbenadering en andere methodes
• Focussen op kansen en mogelijkheden:
  - versterking van gebiedseigen elementen (beleving)
  - benutten van economische potenties (benutting)
  - beschermen en waarborgen van ondergrond (bescherming)