Gebiedsontwikkeling in het landelijk gebied

Tweedaagse cursus waarin een beeld wordt gegeven van de specifieke kansen en mogelijkheden voor gebiedsontwikkeling in het landelijk gebied

• Meer nadruk op ruimtelijke kwaliteit
• Verruimde bouwmogelijkheden (rood voor groen)
• Nieuwe landgoederen
• Financiering
• Veel praktijkvoorbeelden
• Zelf aan de slag

Aanleiding

Het restrictieve beleid voor het landelijk gebied is de laatste jaren verruimd. Er heeft een omslag plaatsgevonden van een strikt en terughoudend beleid ten aanzien van niet-landelijke ontwikkelingen naar kwaliteitsdenken. Als stedelijke functies een nieuwe kwaliteit aan het landelijk gebied kunnen toevoegen, moeten we daar niet afwijzend tegenover staan, integendeel: met de introductie van de term “ontwikkelingsplanologie” wordt aan verschillende partijen gevraagd een actieve bijdrage te leveren aan de kwaliteit van het landelijk gebied. Dit alles om het platteland leefbaar te houden en tegelijkertijd de kwaliteit ervan te verhogen.

  Inhoud en resultaat

In deze cursus staat gebiedsontwikkeling in het landelijk gebied centraal. Daarbij richten wij ons in eerste instantie op de verruimde bouwmogelijkheden in het landelijk gebied (ruimte voor ruimte, rood voor groen), maar ook op de mogelijkheden om andere dan de “gewone” functies in het landelijk gebied toe te laten. Wij staan niet alleen stil bij beleid en instrumentarium, maar besteden tevens aandacht aan de kwaliteit van het landelijk gebied: wat is dat, hoe wordt dat geborgd, wanneer is sprake van verbetering?

De cursist heeft aan het eind van de cursus een beeld van de mogelijkheden voor gebiedsontwikkeling in het landelijk gebied: van visievorming tot regelgeving, van kwaliteitsborging tot financieringsmogelijkheden. De vragen over groene gebiedsontwikkeling die vanuit de markt aan de (lokale) overheid worden gesteld, kunnen nu goed worden beantwoord en omgezet in kwaliteitswinst voor het landelijk gebied.

Doelgroep

• Beleidsmedewerkers en juridisch planologen bij gemeenten en provincies, afdelingen ruimtelijke ordening, milieu, landelijk gebied en bouw- en woningtoezicht
• Medewerkers van (stedenbouwkundige) adviesbureaus en projectontwikkelaars
• Medewerkers van gemeentelijke samenwerkingsverbanden, waterschappen en projectorganisaties

  Cursusleiding

drs. D.J.A.P.M. (Derk-Jan) Verhaak is senior adviseur en projectleider voor planvorming voor de buitengebieden bij RBOI Rotterdam BV. Hij heeft met name werkervaring bij gemeenten, provincies en adviesbureaus en heeft daarin veel ervaring opgebouwd met structuurvisies en bestemmingsplannen voor het buitengebied en is betrokken bij groene gebiedsontwikkeling (vab’s, ruimte voor ruimte, (nieuwe) landgoederen, woningbouwontwikkeling in het buitengebied).

Docenten

• A. (Aart) Bakker, Adviseur monumenten, landgoederen en groenprojecten, Ernst & Young, Utrecht
• ir. D.L.M. (Daniëlle) van den Berg, procesmanager openbare ruimte, Gemeente Alphen aan den Rijn
• J. (Jacques) Damen, directeur, Groenland Beheer, Leersum
• ir. R.J. (Rob) van Leeuwen, landschapsarchitect bij RBOI en docent Academie van Bouwkunst in Amsterdam
• ir. E. (Eelco) Schurer, rentmeester, LBP|Sight, Nieuwegein 

  Programma
Dag 1 Beleid voor bouwen in het landelijk gebied

• Landelijk gebied in transformatie
• Rijksbeleid
• Ruimte binnen het provinciaal beleid
• Beleid ontwikkelen als lokale overheid: wat wil je en wat wil je niet?
  -  Nieuwe landgoederen?
  -  Rood voor groen?
  -  Rood voor rood?
  -  Bouwen in het buitengebied?

Sturen op ontwikkelingen binnen beleidskaders

• Sturingsinstrumenten:
  -  Structuurvisie
  -  Bestemmingsplan
  -  GREX-wet

Financierings- en vereveningsinstrumentarium

• Fiscale aspecten (NSW-wet)
• Mogelijkheden van kostenverhaal in het kader van de GREX-wet
• Grond"beleid"
• Overige financiële aspecten bij groene gebiedsontwikkeling

Gebiedsontwikkeling in het landelijk gebied

• Realiseren van doelen voor landelijk gebied
• Ontwikkelingsplanologie = maatwerk leveren
• Succesfactoren
• Ruimtelijke kwaliteit en duurzame economische impulsen
• Meebewegen met de markt
• Afstemming tussen overheden
• Praktijkervaringen en voorbeeldprojecten

Praktijkvoorbeeld
Gebiedsontwikkeling De Groote Scheere: economische dragers nieuwe stijl

• Revitalisering van bestaande landgoederen
• 10 nieuwe woningen op Landgoed de Groote Scheere (800 ha)
• Particulier voorbeeld zonder subsidies
• Duurzaam rood voor duurzaam groen en blauw
• Rol waterschap en gemeente

Dag 2 Landschappelijk verantwoord bouwen: borgen van ruimtelijke kwaliteit

• Landschap
• Landschap en verantwoordelijkheid
• Inpassen, verbergen, aanhaken, nabootsen, respecteren, transformeren, vernieuwen, negeren, uitbouwen, overnemen, implanteren
• Formele en informele instrumenten: dwingen en inspireren
• Beeldkwaliteitsplan

Praktijkvoorbeeld: Gebiedsontwikkeling in de lokale praktijk
(Gemeente Alphen a/d Rijn)

• Nieuwe spelers, veranderde interactie
• Behoud door ontwikkeling
• Nieuw werken, anders denken
• Conserveren, investeren,
• Initiatieven koppelen aan doelen

Workshop

• Aspecten van landschappelijk verantwoord bouwen (reprise); een lijst
• Casus: een groene gebiedsontwikkeling in een reconstructiegebied in Noord Brabant. In een extensiveringsgebied beëindigen 4 intensieve veehouderijen hun bedrijf. De sanering van de intensieve veehouderijen op locatie en het opnieuw starten van intensieve veehouderijen in een landbouwontwikkelingsgebied wordt gefinancierd door het ontwikkelen van drie woongebieden. Het ene gebied is nu landbouwgrond, het andere twee zijn een nieuwe invulling van bestaande erven, waar sanering plaats vindt.
• Beeldverslag: landschap casusgebied
• Workshop: de deelnemers ontwikkelen in enkele groepen zelf een visie op deze gebiedsontwikkeling, en geven op de lijst aan hoe zij voorstellen de in de cursus benoemde aspecten in te zetten: gaan in op instrumenten om de ruimtelijke kwaliteit te borgen, geven richting aan de landschappelijke inpassing (het ontwerp), financiering en het proces.

Presentaties workshop

• De verschillende groepen presenteren en bediscussiëren hun eindresultaat. Discussie: waarom is dit een goede/slechte aanpak?
• Eind: hoe het echt ging