Speeches met impact- open inschrijving

Toespraken zijn een sterk middel om beleid te presenteren en burgers te enthousiasmeren. Dat geldt niet alleen in de Verenigde Staten, maar ook ‘gewoon’ in Nederland. Bij een beleidsnota of een verslag moet je maar afwachten wie het leest, maar een toespraak wordt gehoord. Door het publiek in de zaal én – via de media – door de mensen thuis. Bovendien kun je in een speech inspelen op de actualiteit en tegemoetkomen aan specifieke vragen en wensen die leven bij gesprekspartners en publiek. Een speech is daarom een uitstekend middel om een boodschap over te brengen en kracht bij te zetten. Een goede speech kan de luisteraars boeien, laten nadenken én overtuigen.

Tijdens deze tweedaagse training leert u een 'speech met impact schrijven, voor uzelf of voor iemand anders. We besteden aandacht aan publiek en spreker, spreektaal versus schrijftaal, concretiseren en argumenteren, ratio en retorica.

Omdat speeches schrijven vooral een vaardigheid is worden korte stukje theorie afgewisseld met actuele schrijfoefeningen.

Trainer: Renée Broekmeulen

Na mijn studie Nederlands Recht was ik bijna twintig jaar ambtenaar bij de Rijksoverheid. De eerste tien jaar in verschillende beleidsfuncties, daarna als speechschrijver. Eerst bij het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, daarna bij het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. In deze periode schreef ik speeches en andere teksten voor de ministers Ritzen, Dijkstal, Peper, Van Boxtel, De Vries en De Graaf, voor premier Kok, een flink aantal staatssecretarissen en voor de Rijksbouwmeester.

In 2005 begon ik als zelfstandig speechschrijver, tekstredacteur en trainer. Ik schrijf speeches voor ministers, staatssecretarissen, CEO's van grote bedrijven en voorzitters van brancheorganisaties. De afgelopen jaren was ik ook de vaste speechschrijver van Wouter Bos.

Om het vak van speechschrijver verder te professionaliseren en kennis en ervaring over te dragen, heb ik ruim tien jaar geleden een interdepartementale Leergang Speeches Schrijven opgezet (verplichte kost voor alle speechschrijvers die bij de rijksoverheid werken), organiseer ik regelmatig bijeenkomsten voor speechschrijvers binnen en buiten Den Haag, en geef ik trainingen en colleges, lezingen en masterclasses.

Inhoud

Publiek en boodschap
Deze twee zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Daarom is het belangrijk om, voordat er een speech kan worden geschreven, veel te weten te komen over het publiek en goed na te denken over de boodschap. Een goede speech is een combinatie van de juiste boodschap en het juiste publiek.

Spreektaal
Goed taalgebruik, een goede hantering van stijl, is essentieel voor een goede speech. Dus wordt er tijdens de training aandacht besteed aan het verschil tussen schrijftaal en spreektaal. Geen notataal vol passieve werkwoorden, naamwoord- en tangconstructies, afkortingen en ambtelijk jargon, maar taal die aanspreekt: helder en begrijpelijk.

Structuur en argumentatie
Een goede speech bevat één hoofdboodschap. Maar in weinig speeches zal maar één onderwerp behandeld worden. Luisteraars kunnen echter niet ‘terugbladeren’, je moet ze de hele speech ‘meenemen’. Hoe doe je dat? Hoe breng je structuur aan in een speech, hoe zorg je voor een hoorbare rode draad? Hoe belangrijk is ritme in een speech?

Concretiseren
Een beeld zegt meer dan duizend woorden, wordt vaak gezegd. Dat geldt niet alleen voor visuele beelden, maar ook voor concretiseringen in een speech. Concretiseren betekent: abstracte zaken begrijpelijk en toegankelijk maken en ze ‘op het netvlies’ van de luisteraar zetten. Dit betekent dat in een speech voorstelbare beelden moeten worden gebruikt. Bijvoorbeeld een eigen ervaring, iets heel nieuws, iets heel vreemds of iets heel tegenstrijdigs. Iets dat verrast, prikkelt of amuseert. Zeker in het begin van een speech: de eerste klap is immers een daalder waard.

Hoe vind je een mooie, passende concretisering? Door associatie, door bronnen te raadplegen en door met collega’s te brainstormen.

Retorische principes
Het is bij een speech belangrijk dat de boodschap blijft hangen. Dat kan door een sterke ‘soundbite’, maar die verzin je niet echt makkelijk. Daarom zijn er ook andere retorische trucs, die helpen om een speech memorabel te maken. Van de alliteratie (“bestuurders en bedrijven, burgers en buitenlui”) tot de antimetabool (“Vraag niet wat je land voor jou kan doen, maar wat jij voor je land kan doen”). Van de ‘people props’ (‘Gisteren ontmoette ik een jonge moeder die…”) tot de cirkel rond maken (aan het einde van de speech terugpakken naar het begin).

Framing
Framing is een overtuigingstechniek waarbij woorden zo worden gekozen dat daardoor een beeld wordt neergezet. Bijvoorbeeld ‘Europa is een superstaat’. Door dat frame steeds te herhalen blijft het gewenste beeld, positief of negatief, hangen. Hoe maak je een frame, hoe gebruik je het en hoe kun je het ‘bestrijden’?

Locatie
Ik geef deze training in mijn eigen trainingsruimte aan de Laan van Meerdervoort in Den Haag. Deze locatie is makkelijk te bereiken met het openbaar vervoer.