Training Liberman module 6: Omgaan met sociale relaties en intimiteit

De module ‘Omgaan met sociale relaties en intimiteit’ is net als de andere Liberman modules bestemd voor mensen met psychiatrische aandoeningen. Daarnaast is deze module geschikt voor mensen met een (lichte) verstandelijke handicap. Relaties hebben en houden, is voor ieder mens belangrijk; zij geven het leven diepte en inhoud. Ook voor mensen met een psychiatrische of verstandelijke handicap is het hebben en houden van contacten en relaties van groot belang. Relaties geven je steun, plezier en aandacht! Echter, veel mensen uit deze doelgroep lopen tegen problemen aan in het aangaan en onderhouden van deze sociale relaties, zoals het niet juist inschatten van de sociale context, het niet in staat zijn kritiek te uiten of te ontvangen en het niet kunnen aangeven van grenzen. De module ‘Omgaan met sociale relaties en intimiteit’ is geschikt voor een brede doelgroep en kan in vele settings worden aangeboden: in ggz- en vgz-instellingen, dagactiviteitencentra, RIBW’s en forensische instellingen. Bij de totstandkoming van de module is gebruik gemaakt van de expertise van zowel ggz- en vgz-hulpverleners als seksuologen. Omdat de vaardigheden in praktijk moeten worden toegepast, verdient het aanbeveling om het reeds bestaande sociale netwerk van de deelnemers bij de uitvoering van de module te betrekken.

De Liberman modules zijn voor de hulpverlener, na enige training, goed te gebruiken en voor de cliënt doorgaans makkelijk en met genoegen te volgen. De modules laten zich goed integreren in bestaande zorgprogramma’s.

Doel
U wordt getraind in het gebruik van de module 'Omgaan met sociale relaties en intimiteit'. Doel van de module is cliënten de noodzakelijke vaardigheden te leren zodat zij in staat zijn zelfstandig contacten en relaties aan te gaan en te onderhouden op een voor henzelf en de ander bevredigende manier.

Doelgroep
Het werken met de Liberman modules is niet voorbehouden aan een specifieke beroepsgroep. Ze kunnen onder meer aangeboden worden door psychiaters, psychologen, gedragstherapeuten, verpleegkundigen en ergotherapeuten. Noodzakelijk is wel dat u over relationele en klinische vaardigheden beschikt en ervaring heeft in het werken met psychiatrische cliënten in groepsverband. Het beschikken over didactische en gedragstherapeutische vaardigheden strekt tot aanbeveling.

Inhoud
De module ‘Omgaan met sociale relaties en intimiteit’ is systematisch opgebouwd en is onderverdeeld in twee delen met elk vier vaardigheidsdomeinen. Beide delen zijn onafhankelijk van elkaar te gebruiken, afhankelijk van het vaardigheidsniveau en de behoefte van de deelnemer.

Deel I: Het aangaan en onderhouden van sociale relaties

1. Communicatievaardigheden
Deelnemers leren welke uitnodigende en afwijzende signalen een rol spelen in de communicatie met anderen. Verder leren ze in dit vaardigheidsdomein hoe ze een gesprekje met een ander kunnen beginnen, voortzetten en afsluiten.

2. Het aangaan van sociale relaties; ontmoeten en ontmoeten
Deelnemers leren hoe ze contacten kunnen aangaan met anderen, hoe ze een afspraak kunnen maken en gezamenlijke activiteiten kunnen plannen en ondernemen. Ook leren ze bij welke sociale situatie welk gedrag hoort.

3. Het onderhouden van sociale relaties; bel jij mij of bel ik jou?
Deelnemers leren hoe ze sociale relaties kunnen onderhouden en hoe ze positieve en negatieve gevoelens ten opzichte van een ander kunnen uiten en accepteren. Ze leren verder welke niveaus van vriendschappelijkheid er zijn.

4. Beslissingen nemen; kiezen of verliezen
Deelnemers leren sociale relaties te evalueren en besluiten te nemen over de aard en voortgang van sociale relaties. Een besluit zou kunnen zijn, dat een deelnemer met een of meer van zijn sociale relaties meer intimiteit wil. Op dat punt komt deel II van de module in zicht.

Deel II: Het aangaan en onderhouden van intieme relaties

1. Praten over intimiteit; ik wil jou, wil je ook met mij?
Deelnemers leren om een ander duidelijk te maken dat ze meer intiem met de ander willen zijn. Zij leren uitnodigende en afwijzende signalen op intiem gebied te benoemen en te checken bij de ander. Ook leren deelnemers hoe ze kunnen reageren op een eventuele afwijzing.

2. Intimiteit met een ander; hoe werkt jouw zin?
Deelnemers leren hier te bespreken welke voorbereiding op seks ze prettig en noodzakelijk vinden en ze leren een geschikte locatie te kiezen voor het hebben van seks. Ook het bespreken van op voorhand onaanvaardbare seksuele handelingen is een belangrijke vaardigheid die in dit vaardigheidsdomein wordt geleerd.

3. Intimiteit met een ander; hoe wil je dat ik het doe?
Deelnemers leren hier openlijk over hun voorkeuren te praten en hun eventuele partner te vertellen wat ze wel en juist niet prettig vinden tijdens het vrijen.

4. Probleemoplossen; zo kan het ook
Deelnemers leren problemen, die kunnen ontstaan in een seksuele relatie, openlijk te bespreken met een ander en hoe ze veelvoorkomende problemen kunnen oplossen op een voor beiden bevredigende manier.

Net als in de andere modules worden de vaardigheden aangeleerd door middel van zeven leeractiviteiten, namelijk inleiding op het vaardigheidsdomein, vraag- en antwoordsessie n.a.v. een video-instructie, rollenspel, keuze van de hulpmiddelen, probleemsituaties, praktijkoefening en huiswerkopdracht.