Voedsel anders doen

Voedsel anders Doen

Over de broodnodige transitie van ons voedselsysteem

Waarom dit programma

Voedsel is zowel basaal als complex: een eerste levensbehoefte met diepe culturele wortels, én een mondiaal systeem dat afhankelijk is van lange ketens met diepe impact op ecologie en samenleving. Die impact is inmiddels zo groot – van bodemuitputting en biodiversiteitsverlies tot ongelijke toegang en voedselverspilling – dat ons huidige voedselsysteem onhoudbaar is geworden.

Voedsel gaat niet alleen over wat we eten, maar om de verbinding tussen lichamelijke gezondheid en ecosysteem gezondheid, tussen sociale cohesie en economische organisatie. Zo raakt de voedseltransitie de kern van ons bestaan.

Weten dat het anders moet heeft richting nodig in hoe we het anders kunnen doen. Door terug te gaan naar de basis, het systeem te doorgronden en te verbinden met vernieuwende initiatieven die al gezaaid zijn, navigeren we gezamenlijk de broodnodige transitie aan de basis van ons bestaan.

Wat we doen

In vijf dagen gaan we van het huidige voedselsysteem naar initiatieven voor de toekomst. Je leert hoe het systeem in elkaar steekt, waardoor het zo gevormd is, wat het probleem is en welke zaadjes er al geplant zijn. We wisselen theorie en praktijk af, zoomen héél groot uit én héél klein in. We leren van pioniers die nu al anders werken en ontdekken hoe jij – vanuit jouw positie – kunt bijdragen aan een voedselsysteem dat écht voedt.

Voor wie

Dit programma is voor jou als je:

• wilt begrijpen waarom het voedselsysteem zo hardnekkig vastzit – en waar ruimte zit voor verandering
• werkt in beleid, bedrijfsleven, horeca, landbouw, onderwijs of zorg en voelt dat fundamentele verandering nodig is
• zoekt naar concrete handvatten om de transitie toepasbaar te maken in jouw context
• niet alleen wilt leren over verandering, maar onderdeel wilt worden van een netwerk van veranderaars
• een andere blik op voeding zoekt – niet als consument, maar als deelnemer aan een levend systeem

Wat levert het op

• Systemisch inzicht in hoe het huidige voedselsysteem werkt en waar ruimte zit voor verandering
• Concrete handvatten om transitie toepasbaar te maken in jouw context
• Verbinding met de praktijk door bedrijfsbezoeken aan inspirerende pioniers
• Een nieuw perspectief op verspilling – symptomen omdenken tot kracht
• Een inspirerende gemeenschap van mensen die actief werken aan voedsel dat regenereert
• Een concrete volgende stap – hoe jij bijdraagt aan de voedseltransitie, klein of groot

Programma

Dag 1: Introductie Met Monique Könings (Natuuropleiding) en Geert van der Veer (Herenboeren)

We duiken in de bodem van onze geboorteplek en ontdekken hoe die ons gevormd heeft. Wat heeft bodem te maken met karakter? En met vitaal voedsel? In de middag gaan we aan de slag met 'het probleem'. Samen met ondernemer Geert onderzoeken we van groot naar klein ons huidige voedselsysteem en horen we verhalen uit de praktijk.

Dag 2: Ecologisch bewustzijn en de nieuwe economie Met Egbert Mulder (Circular Leadership) en Shinta Oosterwaal (hoofddocent School Groene Afslag)

Je ervaart het overview effect: het fenomeen dat astronauten beschrijven wanneer ze de aarde vanuit de ruimte zien – een overweldigend besef van de schoonheid en kwetsbaarheid van onze planeet, en van de onderlinge verbondenheid van al het leven. Deze ervaring maakt onze relatie met de aarde voelbaar en bespreekbaar. In de middag duiken we in de anatomie van ons huidige economische denken en doen, we traceren hoe ons huidige voedselsysteem daarvan is doordrenkt en verkennen samen het verhaal van een nieuwe economie vanuit een ecologisch perspectief.

Dag 3: Voedselverspilling Met No Waste Army en Chloé Rutzerveld (food designer)

Een derde van al het voedsel wordt verspild, terwijl voor veel mensen geen (gezond) voedsel beschikbaar is. Hoe kan dat? En wat kunnen we eraan doen? We duiken in dit vraagstuk en ontdekken pioniers die dit symptoom hebben omgedacht tot inspirerende initiatieven.

No Waste Army is een beweging die de strijd aanbindt met voedselverspilling. Ze kopen afgekeurde groenten en fruit van boeren – te krom, te groot, te klein of met een plekje – en verwerken deze tot houdbare producten. Zo redden ze jaarlijks honderdduizenden kilo's voedsel en betalen ze boeren een eerlijke prijs voor hun oogst.

Chloé Rutzerveld is food designer en onderzoekt nieuwe manieren van voedselproductie en -consumptie. Door wetenschap, technologie en design te combineren, ontwikkelt ze speculatieve toekomstscenario's die ons laten nadenken over hoe ons voedselsysteem er anders uit zou kunnen zien – van 3D-geprinte eetbare ecosystemen tot alternatieve eiwitbronnen.

Dag 4: Het veld in, regeneratie bij Bodemzicht - 't Gagel Met Anne van Leeuwen (Bodemzicht - 't Gagel)

We bezoeken 't Gagel in Lochem: een regeneratieve Lenteland-boerderij van 45 hectare waar vier jonge boeren werken aan een radicaal divers productielandschap. Met een no-dig groentetuin, regeneratieve begrazing, duizenden fruitbomen en een boomkwekerij laten zij zien dat je bodem kunt herstellen én een gezond bedrijfsmodel kunt bouwen. De boerderij fungeert als internationaal leercentrum voor regeneratieve landbouw.

Hoe herstel je bodemvruchtbaarheid? Wat vraagt cyclisch werken in plaats van lineair? Hoe maak je landbouw winstgevend zonder de aarde uit te putten? Anne deelt de praktische én economische realiteit. We stellen vragen, gaan met onze handen in de grond en ervaren wat anders werken betekent – inclusief het ongemak, de experimenten en de doorbraken.

Dag 5: Integratie en afronding Met Monique Könings (Natuuropleiding) en Vincent van Dalen of Saskia Dorssers (Slow Food Youth Network)

We blikken terug op wat we hebben verkend, ervaren en begrepen. We werken aan een concrete praktijkopdracht: hoe vertaal je de inzichten van deze week naar jouw werkelijkheid? Welke eerste stap wil zich nu zetten? We ondersteunen elkaar in het formuleren van intentie en actie, en sluiten af in de keuken van De Groene Afslag waarmee we ons samenzijn markeren. Een voedselsysteem dat al het leven dient, begint hier.